اخلاق

تعریف اخلاق :

واژه اخلاق کلمه‏اى عربى و جمع واژه «خُلق» و «خُلُق» است. خُلق عبارت است از مجموعه صفات و ویژگی‌های درونی انسان که در نفس راسخ شده و سرچشمه‌ گفتار و رفتار انسان می‌باشند به گونه‏اى که انسان، بى‌درنگ و بدون اندیشه، کار پسندیده و یا ناپسندى را انجام دهد، در مقابل «خَلق» که هیأت و شکل ظاهرى و جسمى آدمى است که با چشم دیده مى‏شود.
پیامبر اسلام(ص) دعا کرده و می‌فرمودند:
«اللَّهُمَّ کَمَا حَسَّنْتَ خَلْقِی فَحَسِّنْ خُلُقِی‏»

تعریف علم اخلاق :

علم اخلاق علمی است که ضمن معرفی و شناساندن انواع خوبی‌ها و بدی‌ها؛ راه‌های کسب خوبی‌ها و رفع و دفع بدی‌ها را تعلیم می‌دهد.

انواع پژوهش های اخلاقی :

.۱اخلاق توصیفی: معرفی و توصیف اخلاقیات افراد،  گروه‌‌های و جوامع مختلف

.۲اخلاق هنجاری(اخلاق دستوری): به دنبال آنست تا با روشی استدلالی و عقلی، معیارهای تمایز خوب و بد، چرایی تخلق به اخلاق خوب و اجتناب از اخلاق بد و دلیل درستی یا نادرستی کارهای انسان را بررسی کند.

.۳فرا اخلاق: به بررسی تحلیلی و فلسفی درباره مفاهیم و احکام اخلاقی می‌پردازد(مانند بررسی معنای «خوب» و «بد»)

اهمیت و نقش اخلاق در زندگی :

  1. یکی از اهداف بعثت پیامبرانسوره جمعه/آیه۲: هُوَ الَّذِى بَعَثَ فىِ الْأُمِّیِّنَ رَسُولًا مِّنهُْمْ یَتْلُواْ عَلَیهِْمْ ءَایَاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَ الحِْکْمَهَ وَ إِن کاَنُواْ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَالٍ مُّبِین.

    اوست که در میان مردم بى‏سواد، پیامبرى از خودشان برانگیخت تا آیات او را بر آنان بخواند و آنان را [از آلودگى‏هاى فکرى و روحى‏] پاکشان کند و به آنان کتاب و حکمت بیاموزد، و آنان به یقین پیش از این در گمراهى آشکارى بودند

    پیامبر اکرم(ص): «إِنَّمَا بُعِثْتُ‏ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاق‏»

    من از آن جهت برانگیخته شدم که مکرمتها و شرافتهاى اخلاقى را کامل و تمام کنم (و همه را بیاموزم).

  2.  فلاح و رستگاری، نتیجه تزکیه نفس از آلودگی‌هاست :سوره شمس آیات ۹و۱۰: قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّئهَا وَ قَدْ خَابَ مَن دَسَّئهَا

    بى‏تردید کسى که نفس را [از آلودگى پاک کرد و] رشد داد، رستگار شد و کسى که آن را [به آلودگى‏ها و امور بازدارنده از رشد] بیالود [از رحمت حق‏] نومید شد.

    ۳٫افزایش موهبت های الهی

    سوره اعراف آیه ۹۶: وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى ءَامَنُواْ وَ اتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَیهِْم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ لَکِن کَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا کَانُواْ یَکْسِبُون

    و اگر اهل شهرها و آبادى‏ها ایمان مى‏آوردند و پرهیزکارى پیشه مى‏کردند، یقیناً [درهاىِ‏] برکاتى از آسمان و زمین را بر آنان مى‏گشودیم، ولى [آیات الهى و پیامبران را] تکذیب کردند، ما هم آنان را به کیفر اعمالى که همواره مرتکب مى‏شدند [به عذابى سخت‏] گرفتیم.

    امام صادق (علیه السلام ) :

    حُسْنُ‏ الْخُلُقِ‏ یَزِیدُ فِی الرِّزْق.

    ۴٫از بین بردن کینه‌ها، نفرت‌ها و دشمنی‌ها :

    سوره فصلت آیه ۳۴: ادْفَعْ بِالَّتىِ هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِى بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُ عَدَاوَهٌ کَأَنَّهُ وَلىِ‏ٌّ حَمِیم.

    [بدى را] با بهترین شیوه دفع کن [با این برخورد متین و نیک‏] ناگاه کسى که میان تو و او دشمنى است [چنان شود] که گویى دوستى نزدیک و صمیمى است.

    ۵٫ برقراری ارتباط مؤثر با دیگران :سوره آل عمران آیه ۱۵۹: فَبِمَا رَحْمَهٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ  وَ لَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِک

    [اى پیامبر!] پس به مهر و رحمتى از سوى خدا با آنان نرم خوى شدى، و اگر درشت خوى و سخت دل بودى از پیرامونت پراکنده مى‏شدند.

    ۶٫ حیات طیبه (زندگی پاکیزه):سوره نحل آیه ۹۷: مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثىَ‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَوهً طَیِّبَه

    از مرد و زن، هر کس کار شایسته انجام دهد در حالى که مؤمن است، مسلماً او را به زندگى پاک و پاکیزه‏اى زنده مى‏داریم

    اصول مسائل اخلاقی

    ۱- مسائل اخلاقی در ارتباط با خویش:

    اخلاص – خودباوری – عزت نفس – بردباری

    ۲- مسائل اخلاقی در ارتباط با دیگران:

    محبت – خوش اخلاقی – تواضع – همدردی – ایثار

    ۳- مسائل اخلاقی در ارتباط با خداوند:

    شکرگزاری – رضا و تسلیم

    ۴- مسائل اخلاقی در ارتباط با جهان آفرینش و طبیعت:

    حفظ محیط زیست – حقوق حیوانات

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *