اسم از نظر شناخت :   نکره و معرفه

تعریف اسم نکره :    به اسم هایی که بر شخصی یا شی نامشخصی دلالت کند اسم نکره ( ناشناخته )می گوییم . ودر فارسی علامت آن  ( یک  و  ـی ) می باشد .  مثل : رَجُلٌ ( مردی ) ذئبٌ ( گرگی ) ، صوتاً ( صدایی را ) ،  اسدٌ ( شیری )  سَیارَهٍ  ( ماشینی )و …

توجه : نشانه های اسم نکره در فارسی عبارتند از :  ( ـی –  یک –  یکی ) مثل : کتابی ، یک کتاب ، یکی مرد جنگی به از صد هزار و …

تعریف اسم معرفه :   به اسم هایی که بر شخصی یا شی مشخصی دلالت دارند  ، اسم معرفه می گوییم . مثل : اَلرَّجُلُ ( مرد ) ، اَلذِّئبَ ( گرگ را ) ، الصَّوْتِ  ( صدا ) و …

تذکر مهم ۱ : غالبا اسم هایی که دارای تنوین ( رفع ، نصب ، جر ) باشند در عربی اسم نکره اند . مثل : طالبهٌ ( شاگردی ) ، کتاباً ( کتابی را )  ، نورٍ ( نوری )  و ……

تذکر مهم ۲ : تنوین اسم های علم ( خاص ) را به اسم نکره تبدیل نمی کند مثلا اسم های : سعیدٌ ، علیاً ، مجیدٍ ، و … اسم نکره نیستند چون هر سه ان ها اسم خاص (علم) می باشند .

نکته۱ : اسم های نکره را با دو طریق می توان به اسم معرفه تبدیل کرد :

الف)   الـ +  اسم نکره  =  الـ +  طالبٌ = اَلطّالبُ    ،   الـ  +  کتاباً  =   الکتابَ

ب )    اسم نکره + اسم معرفه = کتابٌ + الطالبِ = کتابُ الطالبِ  ،  قلمٌ + کَ = قَلَـمُـکَ

      معارف شش بُود مٌضمر اشاره             علم ذواللام و موصول اضافه

نکته۲ : هر اسمی که در یکی از شش گروه زیر قرار داشته باشد ( معرفه ) و در غیر این صورت نکره است :

۱-  مًضمر همان  ضمیرها هستند .  تمامی ضمایر ( منفصل و متصل ) جز معارف ( اسم های معرفه ) می باشند . مانند :

 ضمیرمنفصل :  هُوَ ، هُما ، هُم ، هِیَ ، هُما ، هُنَّ ، انتَ ، انْتُما ، انتُم ، انتِ ، انتُما ، انتُنَّ ،  اَنا ،

                        نَحْنُ

ضمیرمتصل :  ـهُُ ، ـهُما، ـهُم ، ـها ، ـهُما ، ـهُنَّ ، ـکَ ، ـکُما ، ـکُم ، ـکِ ، ـکُما ، ـکُنَّ ، ـی ، ـنا

۲-  اسم اشاره  :  اسم های اشاره ی ( نزدیک و دور ) همگی معرفه اند.  مثل : هذا ، هذِهِ ، هذانِ ، هاتانِ ، هولاءِ ،  ذلک ، تِلْکَ  ، اولئِکَ  و …

نکته : برای اشاره به جمع غیر عاقل ( غیر انسان ) از اسم اشاره مفرد مونث یعنی ( هذِهِ  ، تِلکَ ) استفاده می کنیم . مانند :  هذِهِ کُتُبٌ   ،   تِلکَ ابوابٌ   ،   تلکَ اشجارٌ  ،   هذِهِ اَقلامٌ                                   تِلْکَ اَلْواحُ

۳ – علم ( اسم خاص ) : تمامی اسم های خاص در عربی معرفه هستند .  هرگاه فردی را از میان افراد یک جنس انتخاب کنیم و نام مشخصی را بر او بگذاریم در زبان فارسی آن را اسم خاص و در زبان عربی ( اسم علم ) می گوییم .مانند :  طهرانَ ، حمیدٌ  ، کارونَ ، شیرازَ ،  فاطمهُ ، مریمُ  ، قرآنُ ، مکهَ ، النَّجَفُ ، ایرانَ  و … 

تذکر مهم۱ : اسم های علم علاوه بر داشتن تنوین  باز هم معرفه می باشند .

تذکر مهم۲ : اسم اشخاص ، مونث هیچ گاه تنوین نمی گیرند .

۴-  ذواللام ( صاحب الـ )  معرفه به الـ : اسمی که دارای ( الـ  ) باشد . مانند :  اَلْبابُ ، اَلْبَیتَ ، اَلذِّئبِ و . . .

۵- اسم موصول : اسم های موصول در عربی جز معارف ( اسم های معرفه ) می باشند .

الف –  موصول عام ( مشترک )  : مَنْ ،  ما 

ب –  موصول خاص :  الّذی ، التّی ، الّذین ، اللاتی  و …..

۱-   معرفه به اضافه : هرگاه  اسم نکره ای به اسم معرفه اضافه شود ( نسبت داده شود ) آن اسم نکره ، معرفه می گردد و به آن  ، معرفه به اضافه می گویند که از دو قسمت  ( مضافٌ  و مضافٌ الیه ) تشکیل می شود و به آن یک ترکیب اضافی می گویند .

 مانند :

            کِتـابٌ   +    اَلْـمُـعَـلِّم   =            کِتـابُ   اَلْـمُعَلِّمِ          ،           کِــتـــا بــُـــــکَ

      معرفه به اضافه    معرفه به الـ               مـضاف  و  مضاف الیه         معرفه به اضافه    معرفه به ضمیر

خصوصیات   مـضاف      و         مضاف الیه

تذکر مهم۱ :  خصوصیات مضاف :  مضاف ، هیچ گاه  ( الـ  و تنوین )  نمی گیرند .

تذکر مهم۲ : خصوصیات مضاف الیه  :  مضاف الیه ، اسمی است معرفه ، و همیشه مجرور  ( ــِــٍـ ) است .