علامت های فرعی اعراب

۱- اعراب اسم مثنی  : اسم مثنی بر دو نفر یا دو چیز دلالت می کند و علامت های آن عبارتند از : ( انِ  ،  ینِ ) مانند : طالبانِ ، طالبَینِ  =  دو دانش آموز    مُعَلِّمانِ ، مُعَلِّمَینِ = دو معلم .

اکنون به کاربرد دو علامت ( انِ ، ینِ ) در اسم های مثنی توجه کنید :

اعراب

تعداد

مرفوع

منصوب

مجرور

اصلی

مفرد

جاءَ الطّاِلبُ

دانش آموز آمد

رَاَیتُ الطّالِبَ

دانش آموز را دیدم

نَظََرْتُ اِلَی الطّالِبِ

به دانش آموز نگاه کردم

فرعی

مثنی

جاءَ الطّالِبانِ

دودانش آموز آمدند

رَاَیتُ الطّالِبَینِ

دودانش آموز را دیدم

نَظَرْتُ اِلَی الطّالِبَینِ

به دو دانش آموز نگاه کردم

الطّاِلبُ و الطّالِبانِ :   هر دو ( فاعل و مرفوع ) هستند اما علامت رفع آن ها متفاوت است . الطّاِلبُ :  مرفوع با ضمه است و الطّالِبانِ : مرفوع با ( الف ) می باشد .

الطّالِبَ و الطّالِبَینِ :  هر دو ( مفعول به ومنصوب ) هستند  اما علامت نصب آن ها مختلف است.  الطّاِلبَ : منصوب با فتحه است و الطّالِبَینِ : منصوب با ( یاء ) می باشد .

الطّالِبِ و الطّالِبَینِ : هر دو ( مجرور به حرف جر) می باشند. اما علامت جرآن ها متفاوت است.

الطّاِلبِ : مجرور با کسره است و الطّالِبَینِ : مجرور با ( یاء ) می باشد .

بنابراین : هرگاه اسمی مثنی شود :

۱- حرف (الف) در آن علامت ( مرفوع ) بودن کلمه است ( به جای ضمه ) .

۲- حرف ( یاء ) در آن علامت منصوب یا مجرور بودن کلمه است ( به جای فتجه و کسره ).

۲- اعراب جمع مذکر سالم : جمع مذکر سالم بر چند نفر یا چند چیز دلالت می کند و نشانه های جمع مذکر سالم عبارتند از: ( ونَ ، ینَ ) مانند :  مُعَلِّمونَ ، مَعَلِّمینَ  =  معلم های مرد  ، مُومِنونَ ، مُومِنینَ = مومنان مرد

اکنون به کاربرد دو علامت (ونَ ، ینَ) در اسم های جمع مذکر سالم توجه کنید :

اعراب

تعداد

مرفوع

منصوب

مجرور

اصلی

مفرد

جاءَ الْمُعَلِّمُ

معلم آمد

رَاَیتُ الْمُعَلِّمَ

معلم را دیدم

نَظََرْتُ اِلَی الْمُعَلِّمِ

به معلم نگاه کردم

فرعی

جمع

جاءَ الْمُعَلِّمونَ

معلمان مرد آمدند

رَاَیتُ الْمَعَلِّمینَ

معلمان مرد را دیدم

نَظَرْتُ اِلَی الْمَعَلِّمینَ

به معلمان مرد نگاه کردم

الْمُعَلِّمُ و الْمُعَلِّمونَ هر دو ( فاعل و مرفوع ) هستند اما علامت رفع آن ها متفاوت است . الْمُعَلِّمُ: مرفوع با ضمه است و الْمُعَلِّمونَ: مرفوع با ( واو ) می باشد .

الْمُعَلِّمَ و الْمَعَلِّمینَ  هر دو ( مفعول به ومنصوب ) هستند  اما علامت نصب آن ها مختلف است.  الْمُعَلِّمَ : منصوب با فتحه است و الْمَعَلِّمینَ  : منصوب با ( یاء ) می باشد .

الْمُعَلِّمِ و الْمَعَلِّمینَ : هر دو ( مجرور به حرف جر) می باشند. اما علامت جرآن ها متفاوت است.

الْمُعَلِّمِ : مجرور با کسره است و الْمَعَلِّمینَ  : مجرور با ( یاء ) می باشد .

بنابراین : هرگاه اسمی ( جمع مذکر سالم ) باشند :

۱-  ( واو ) علامت ( مرفوع ) بودن است ( به جای ضمه ).

۲-  ( یاء ) علامت ( منصوب ) بودن یا (مجرور) بودن کلمه است به جای (فتحه یا کسره)

تذکر مهم : حرف ( نون ) در اسم های مثنی و جمع مذکر سالم تاثیری در معنی ندارد.

۳- اعراب اسماء خمسه  ( اب ، اخ ، ذو ) : کلمات :  اَبْ : « پدر »  اَخ : « برادر» ذُو : « صاحب » از اسما خمسه هستند . این اسمها هم مانند اسم های جمع مذکر سالم و مثنی اعرابشان با حرکت نیست بلکه با حروف است .

اکنون به کاربرد کلمه ی « اَبْ » که از اسما خمسه است در عبارات زیر دقت کنید :

اعراب

تعداد

مرفوع

منصوب

مجرور

اصلی

مفرد

جاءَ الْاَبُ

پدرآمد

رَاَیتُ الْاَبَ

پدررا دیدم

نَظََرْتُ اِلَی الْاَبِ

به پدر نگاه کردم

فرعی

جمع

جاءَ اَبوکَ

پدرت  آمد

رَاَیتُ اَباکَ

پدرت را دیدم

نَظَرْتُ اِلَی اَبیکَ

به پدرت  نگاه کردم

الْاَبُ و اَبوکَ هر دو ( فاعل و مرفوع ) هستند اما علامت رفع آن ها متفاوت است . الْاَبُ : مرفوع با ضمه است و اَبوکَ : مرفوع با ( واو ) می باشد .

الْاَبَ و اَباکَ هر دو ( مفعول به ومنصوب ) هستند  اما علامت نصب آن ها مختلف است.  الْاَبَ : منصوب با فتحه است و اَباکَ : منصوب با ( الف ) می باشد .

الْاَبِ و اَبیکَ : هر دو ( مجرور به حرف جر) می باشند. اما علامت جرآن ها متفاوت است.

الْاَبِ : مجرور با کسره است و اَبیکَ : مجرور با ( یاء ) می باشد .

بنابراین : هرگاه اسماء خمسه « مضاف » واقع شوند و« مضافٌ الیه » آن ها ضمیر ( ی ) نباشد :

۱-  ( واو ) علامت ( رفع ) است به جای حرکت ( ضمه ) می آید .

۲- ( الف ) علامت ( نصب ) است به جای حرکت ( فتحه ) می آید .

۳- ( یاء ) علامت ( جر ) است به جای حرکت ( کسره ) می آید .

نکته ی مهم۱ : در اسم هایی مانند مثنی ، جمع مذکر سالم و اسماء خمسه که علامت های اعرابشان با حروف نشان داده می شود نوع اعراب آن ، فرعی می باشد.

نکته ی مهم۲ : در اسم هایی که علامت های ( ـُــٌــَــًـِــٍـْـ ) دارند ، نوع اعراب آن ها ، « اصلی » می باشد .

نکته ی مهم ۳ : در مثنی و جمع مذکر سالم و اسماء خمسه ، علامت های اعراب ، با حروف می باشد که به ان ها اعراب « فرعی » می گویند .

در پایان : ( الف ) علامت رفع در مثنی و نصب در اسماء خمسه می باشد .

( واو ) علامت رفع در جمع مذکر سالم و اسماء خمسه می باشد .

و ( یاء ) علامت نصب در مثنی  و جمع مذکر سالم و علامت جر در مثنی  و جمع مذکر سالم و اسماء خمسه می باشد .