نکته ی ۲ : اتصال دهنده ها ( اسماء موصول ) هم در آغاز جمله می آیند و هم در وسط جمله ، به دو جمله ی زیر دقت کنید :

۱-  اَلإنْسانُ الَّذی یَجْتَهِدُ ، یَنْجَحُ .       انسانی که تلاش می کند، موفق می شود.

۲-  الَّذی یَجْتَهِدُ فَـهُو یَـنْجَحٌ.             کسی که تلاش می کند، موفق می شود.

همان طور که می بیند علاوه بر تغییر در محل استفاده ، معنای کلمه ی ارتباطی ( اسم موصول ) هم تغییر پیدا کرده است.

اسم موصول ها دو نوع هستند : ۱) موصول خاص    ۲) موصول عام ( مشترک )

۱) تعریف موصول خاص : موصولی است که برای مفرد ، مثنی ، جمع ، مذکّر و مؤنث صیغه ی مخصوص دارد و مخصوص انسان ها به کار می رود حالا به جدول زیر نگاه کنید  :

مذکّر

مؤنث

معادل فارسی

مفرد

الَّذی

الَّتی

که ، کسی که ، چیزی که

جمع

الَّذینَ

اَلَّاتی

کسانی که ، که

       یاد آوری : اسم های موصول صیغه ی « مثنّی » هم دارند که آنها را بعداً می خوانیم.

الَّلذان و الَّذین  ( مثنی مذکر )      الَّلتان و الَّلتین   ( مثنی مونث ) که هردو معربند

نکته ی ۳ : موصول خاص در عربی براساس اسم یا کلمه ی ما قبل خود تغییر می کند ، مانند:

۱-ألْمؤمِنُ الَّذی یَعْمَلُ الصّالحاتِ یَنْجَحُ .             ( مفرد مذکّر)

۲-ألْمؤمِنهُ الَّتی تَعْمَلُ الصّالحاتِ تَنْجَحُ .            ( مفرد مؤنث )

۳-ألْمؤمنونَ الّذینَ یَعْمَلونَ الصّالحاتِ یَنْجَحُونَ .   ( جمع مذکّر )

۴-ألْمؤمناتُ الّاتی یَعْمَلْنَ الصّالحاتِ یَنْجَحْنَ .     ( جمع مؤنث )

۲ ) تعریف موصول عام ( مشترک ) : موصولی است که برای مذکر و مؤنث و همین طور برای مفرد ، مثنی و جمع وبرای موجودات مختلف یکسان به کار می رود ، موصول های عام عبارتند از :

الف)  مَنْ   : کسی که ، کسانیکه                   ب)  ما :   چیزی که ، چیز هایی که ، آن چه

نکته ی ۴ : اسم های موصول عام ( مشترک ) هم در آغاز جمله می آیند و هم در وسط جمله ، اسم موصول « مَنْ » غالباً برای عاقل ( انسان )  و اسم موصول « ما » غالباً برای غیر عاقل (غیر انسان) به کار می رود.

● وَ مِن النّاس مَنْ یَتَّخِذُ مِنْ دونِ الله أنداداً . ( بقره /  ۱۶۵ )     ● ما عِنْدالله باقٍ . (نحل / ۹۶)

نکته ی ۵ : به کار بردهای مختلف کلمات « مَنْ »  و « ما » توجه کنید.

  ــ عَلَّمْ مَنْ لا یَعْلَمُ .( اسم موصول )      ــ اِعْمَلْ بِما تَعَلَّمْتَ . ( اسم موصول )

   ــ مَنْ أنْتَ ؟ ( اسم استفهام )

ــ ما ذَهَبْتُ إلی المَدْرسِه. ( حرف نفی )   ــ  ما هُوَ ؟ ( اسم استفهام )

                                  مذکر                      الّـَـذی                      الَّـذینَ

۱- اسم موصول خاص                       ( که ، کسی که ، چیزی که )         ( کسانی که ، که )

                                 مؤنث                      الَّــتـی                      اَلــَّاتی

                                                        ( که ، کسی که ، چیزی که )         ( کسانی که ، که )

۲- عام ( مشترک )        مَــنْ  ( برای عاقل )                                 ما  ( برای غیر عاقل )

                           ( کسی که ، کسانی که                                      ( چیزی که ، چیز هایی که ، آنچه)