نکات فصل هفتم درس زیست شناسی– سوم تجربی – تولید مثل جنسی

مقدمه

۱-        میزان شباهت فرزندان به والدین و دیگر اعضای خانواده ، به نوع تولید مثل بستگی دارد.

۲-        تولید مثل انواع گوناگون دارد که دو نوع اصلی آن عبارتند از ۱- تولید مثل غیر جنسی و ۲- تولید مثل جنسی

۳-        در تولید مثل غیر جنسی :

a.    فقط یک والد شرکت دارد که یک نسخه از تمامی ژن های خود را به قرزندان خود منتقل می کند.

b.     در این نوع تولید مثل ، سلول های هاپلوئید مثل گامت ها ، با هم ادغام نمی شوند.

c.     در این نوع تولید مثل فردی که به وجود می آید یک کلون است ( کلون جانداری است که از نظر ژنتیکی درست مانند والد خود است)

d.     در این نوع تولید مثل تقسیم میوز انجام نمی شود.

۴-        در تولید مثل جنسی :

a.     دو والد شرکت دارد .

b.     تقسیم میوز صورت می گیرد .

c.     سلول های جنسی هاپلوئید نیر تولید می شود که با هم ادغام و سلول تخم را به وجود می آورند.

d.     به دلیل به اشتراک گذاشتن ژن ها از والدین در فرزند ، فرزند دقیقا مشابه یکی ازدو والد نیست.

e.     تولیبد مثل جنسی در یوکاریوت ها مشاهده می شود.

۵-        انواع تولید مثل غیر جنسی عبارتند از :

a.     تقسیم شدن که مثلا در آمیب صورت می گیرد .

b.     قطعه قطعه شدن که مثلا در اسپیروژیر صورت می گیرد.

c.     جوانه زدن که مثلا در هیدر صورت می گیرد.

۶-     بسیاری از جانداران بنا به شرایط محیطی ، روش های متفاوتی را برای تولید مثل بر می گزینند. مثلااسپیروژیر علاوه بر قطعه قطعه شدن ، با تقسیم سلول ها و نیز در شرایط نامساعد محیطی ، با تولید مثل جنسی نیز تکثیر می یابد. همچنین هیدر علاوه بر جوانه زدن ، تولید مثل جنسی نیز دارد.

چرخه های زندگی در یوکاریوت ها

۷-     چرخه ی زندگی همه ی جانداران دارای تولید مثل جنسی از یک الگوی اساسی پیروی می کند و آن تناوب بین دو مرحله ی دیپلوئیدی و هاپلوئیدی است .

۸-        تفاوت چرخه های زندگی در جانداران این است که کدام سلول میوز انجام می دهد و در چه زمانی میوز رخ می دهد.

۹-        در کل سه نوع چرخه ی سلولی وجود دارد ۱- هاپلوئید ۲- دیپلوئید و ۳- تناوب نسل ها

چرخه ی زندگی هاپلوئیدی

۱۰-    این نوع چرخه ساده ترین نوع چرخه ها است.

۱۱-    در این چرخه ، سلول های هاپلوئید بیشترین بخش چرخه را تشکیل می دهند.

۱۲-    در این چرخه ، سلول تخم ( زیگوت ) تنها سلول دیپلوئید است.

۱۳-    در این نوع چرخه ، جاندار پرسلولی و اصلی دارای سلول های هاپلوئید است.

۱۴-    در این چرخه برای تولید سلول های گامت ، تقسیم میتوز رخ می دهد.

۱۵-    مسیر چرخه به این صورت است که:

a.      سلول تخم فوراً میوز  انجام می دهد و سلول های هاپلوئیدی به نام هاگ یا اسپور به وجود می آید

b.      هر اسپور یا هاگ با تقسیمات میتوزی خود جاندار پر سلولی هاپلوئید را می سازند.

c.     سرانجام بعضی سلول های هاپلوئید جاندار با تقسیمات میتوزی خود ، گامت های هاپلوئید را به وجود می آورند.

d.      گامت ها در فرآیندی به نام هم جوشی به یکدیگر ملحق شده و دوباره سلول تخم را می سازند.

۱۶-   این نوع چرخه زندگی در بسیاری از آغازیان ، قارچ ها و جلبک ها مشاهده می شود. نمونه ی جلبک ها کلامیدوموناس است که نوعی جلبک تک سلولی است.

چرخه ی زندگی دیپلوئیدی

۱۷-    بارزترین ویژگی این چرخه این است که سلول های افراد بالغ ، دیپلوئید هستند.

۱۸-    در این چرخه برای تولید گامت ها تقسیم میوز انجام می شود.

۱۹-    در این نوع چرخه تنها سلول های هاپلوئیدی ، گامت ها هستند.

۲۰-    در این چرخه ، هاگ تولید نمی شود.

۲۱-    این چرخه در بیشتر جانوران از جمله انسان مشاهده می شود.

۲۲-    مسر چرخه به این صورت است که :

a.     سلول تخم با تقسیمات میتوزی خود فرد پرسلولی دیپلوئیدی را می سازد.

b.     سرانجام بعضی از سلول های دیپلوئید در فرد بالغ ، تقسیم میوزی انجام داده و سلول های گامترا به وجود می آورند.

c.     سلول های گامت نر و ماده در فرآیندی به نام لقاح با هم ترکیب شده و سلول تخم یا زیگوت را یه وجود می آورند.

چرخه ی تناوب نسل ها

۲۳-    این نوع چرخه در گیاهان ، جلبک ها و بعضی از آغازیان مشاهده می شود.

۲۴-    این چرخه از تناوبی منظم بین دو مرحله ی هاپلوئیدی و دیپلوئیدی برخوردار است.

۲۵-    در این نوع چرخه هم جاندار پر سلولی هاپلوئیدی و هم جاندار پر سلولی دیپلوئیدیمشاهده می شود.

۲۶-    در این نوع چرخه برای تولید هاگ ها  ، تقسیم میوز و برای تولید گامت ها تقسیم میتوزصورت می گیرد.

۲۷-    مسیر این چرخه به این صورت است که :

a.     سلول تخم با تقسیمات میتوزی  پی در پی خود جاندار پر سلولی دیپلوئیدی را به نام اسپوروفیت می سازد.

b.     سرانجام بعضی سلول های دیپلوئید در جاندار اسپوروفیت ، وارد تقسیم میوز شده و هاگ ها یا همان اسپور ها را می سازند.

c.     هر هاگ با تقسیمات میتوزی خود جاندار پر سلولی هاپلوئیدی دیگری را به نا گامتوفیت به وجود می آورد.

d.     سرانجام بعضی سلول های جاندار گامتوفیت ، با تقسیمات میتوزی خود ، سلول های گامت را به وجود می آورند.

e.     گامت های نر و ماده در طی لقاح با هم ترکیب شده و سلول تخم یا زیگوت را به وجود می آورند.

۲۸-   در هر سه نوع چرخه تناوب بین مراحل دیپلوئید و هاپلوئید وجود دارد اما تفاوت در این است که کدام مرحله به جاندار پر سلولی تبدیل می شود.

بکر زایی

۲۹-    بکرزایی نوعی تولید مثل است که در آن فرد از تخمک لقاح نیافته رشد و نمو می یابد.

۳۰-    در بکر زایی هیچ جاندار نری شرکت ندارد .

۳۱-    در بکر زایی فرزندان حاصل کاملا شبیه مادرند و در واقع شکل ویژه ای از کلون کردن است که بهتولید مثل جنسی تعلق دارد.

۳۲-    بکر زایی در مارها در مارهای مسنی رخ می دهد که سال ها دور از نرها زندگی کرده اند .

۳۳-   در مورد مارها فرضیه اول این است که مار ماده به جای کروموزوم های پدری ، از روی کروموزوم های خود ، یک نسخه می سازد و به این ترتیب تخمک های خود را بارور می کند ( خود باروری )

۳۴-   فرضیه‌ی دوم این است که در غیبت طولانی نر ها ، بعضی پیام های ناشناخته مثل انواعی از هورمون ها سبب میشوند تا تخمک تقسیم شود.

۳۵-    بکر زایی در بعضی از جانوران مثل قاصدک ها ، سوسمارها و قورباغه ها و زنبور عسل مادهرخ می دهد.

۳۶-    در زنبور عسل ماده از طریق بکر زایی زنبور های عسل نر تولید می شوند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *