قواعد عربی ۶۲

قواعد درس هشتم از کتاب دوم دبیرستان ( انسانی ) :

فعل معلوم ومجهول

تعریف فعل معلوم : فعل معلوم ، فعلی است که به فاعل نسبت داده شده باشد ،

                             مانند: کَتَـبَ علیٌّ الدَّرسَ .  ( علی درس رانوشت )

  تعریف فعل مجهول : فعل مجهول فعلی است که به مفعول نسبت داده شده باشد ،

                             مانند : کُـتِبَ  الدَّرسُ  . ( درس نوشته شد )

  طریقه و کیفیت مجهول کردن یک جمله فعلیه  عبارتنداز :

۱-  فاعل درجمله حذف می شود.

۲-  مفعول به ، درجمله به عنوان نائب فاعل درجای فاعل قرار می گیرد ومانندآن مرفوع ( ــُـ ) می شود.

۳-  حرکات فعل تغییرمی کند .

  الف) درماضی حرف ماقبل آخر مکسور ( ــِـ ) و حروف متحرک پیش ازآن مضموم ( ــُـ ) می شود .

 ب) در مضارع حرف ما قبل آخر مفتوح ( ــَـ ) وتنها حرف اول ( حرف مضارع ) مضموم ( ــُـ ) می شود .

۴ – فعل مجهول باتوجه به نائب فاعل ،  مذکر و یا مؤنث  می شود .

    جمله ی معلوم        غَرَسَ  الْفلّاحُ شجرهً .   جمله ی معلوم        یَغْرِسُ الفلاحُ شجرهً  .

                              کشاورز درختی را کاشت                            کشاورز درختی را می کارد

    جمله ی مجهول       غُرِسَتْ شجرهٌ .         جمله ی مجهول           تُغْرَسُ شجرهٌ .          

                                  درختی کاشته شد                                 درختی کاشته می شود

نکته ی مهم :  برای مجهول کردن جمله باید فعل آن متعدی باشد .

    انواع نایب فاعل

۱-اسم ظاهر           نُـصِـرَ  المْؤمـنُ .   مومن یاری شد

۲-ضمیر بارز          اَلْأعداءُ  قُـتِـلُـوا   فـِی الْحَرْبَ  .   دشمنان در جنگ کشته شدند .

۳-ضمیر مستتر      الصدیقُ یُعْرَفُ عند الشدائد . دوست در سختی ها شناخته می شود .

                  ( نائب فاعل ضمیر« هو » مستتر در « یُعْرَفُ » )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.