دوّم: پس از نماز صبح، پيش از آنكه سخن بگويد، اين دعا را بخواند تا كفّاره كناهان او از اين جمعه تا جمعه ديگر باشد:
اللَّهُمَّ مَا قُلْتُ فِي جُمُعَتِي هَذِهِ مِنْ قَوْلٍ أَوْ حَلَفْتُ فِيهَا مِنْ حَلْفٍ أَوْ نَذَرْتُ فِيهَا مِنْ نَذْرٍ فَمَشِيَّتُكَ بَيْنَ يَدَيْ ذَلِكَ كُلِّهِ فَمَا شِئْتَ مِنْهُ أَنْ يَكُونَ كَانَ وَ مَا لَمْ تَشَأْ مِنْهُ لَمْ يَكُنْ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَ تَجَاوَزْ عَنِّي اللَّهُمَّ مَنْ صَلَّيْتَ عَلَيْهِ فَصَلَوَاتِي عَلَيْهِ وَ مَنْ لَعَنْتَ فَلَعْنَتِي عَلَيْهِ.
خدايا! هركه را تو بر او درود فرستى پس درودم بر او باد و هركه را كه تو لعنت كنى پس لعنتم بر او باد.
و شيخ طوسى روايت كرده: كه سنّت است اين دعا را در تعقيب نماز صبح روز جمعه بخواند:
اللَّهُمَّ إِنِّي تَعَمَّدْتُ إِلَيْكَ بِحَاجَتِي وَ أَنْزَلْتُ إِلَيْكَ الْيَوْمَ فَقْرِي وَ فَاقَتِي وَ مَسْكَنَتِي فَأَنَا لِمَغْفِرَتِكَ أَرْجَى مِنِّي لِعَمَلِي وَ لَمَغْفِرَتُكَ وَ رَحْمَتُكَ أَوْسَعُ مِنْ ذُنُوبِي فَتَوَلَّ قَضَاءَ كُلِّ حَاجَةٍ لِي بِقُدْرَتِكَ عَلَيْهَا وَ تَيْسِيرِ [تَيَسُّرِ] ذَلِكَ عَلَيْكَ وَ لِفَقْرِي إِلَيْكَ فَإِنِّي لَمْ أُصِبْ خَيْراً قَطُّ إِلا مِنْكَ وَ لَمْ يَصْرِفْ عَنِّي سُوءًا قَطُّ أَحَدٌ سِوَاكَ وَ لَسْتُ [لَيْسَ ] أَرْجُو لِآخِرَتِي وَ دُنْيَايَ وَ لا لِيَوْمِ فَقْرِي يَوْمَ يُفْرِدُنِي النَّاسُ فِي حُفْرَتِي وَ أُفْضِي إِلَيْكَ بِذَنْبِي سِوَاكَ
چه من به خيرى دست نيافته ام جز از سوى تو و جز تو هرگز كسى گزندى را از من نرانده است و براى آن جهان و اين جهانم و نه براى گاه تهيدستى ام، آنگاه كه مردم در قبرم تنها گذارند و گناهم را به نزد تو آورم، جز به مهر تو اميد ندارم.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ
و اگر صد مرتبه اين صلوات را بخواند، خدا شصت حاجت، سى حاجت از حاجات دنيا و سى حاجت از حاجات آخرتش را برآورده سازد چهارم: پس از نماز صبح سوره «الرحمن» را بخواند و بعد از آيه:
فَبِأَيِّ ءَالاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ
لا بِشَيْ ءٍ مِنْ آلائِكَ رَبِّ أُكَذِّبُ
ششم: سوره هاى: «احقاف» و «مؤمنون» را بخواند، از امام صادق عليه السّلام روايت شده: هركه در هر شب جمعه يا در هر روز جمعه سوره «احقاف» را بخواند در دنيا هراسى به دلش راه نيابد و از وحشت بزرگ روز قيامت ايمن گردد و نيز آن حضرت فرمود: هركس جمعه ها بر خواندن سوره «مؤمنون» مداومت نمايد، خداى تعالى پايان كارش را به نيكبختى و سعادت قرار دهد، و جايگاهش در بهشت برين با پيامبران الهى باشد، هفتم: پيش از طلوع آفتاب ده مرتبه سوره
را بخواند و دعا كند تا خواسته اش اجابت شود.
روايت شده: حضرت زين العابدين عليه السّلام چون صبح روز جمعه میشد تا ظهر «اية الكرسى» [آيه 255 سوره بقره:
.
.
و لاَ يؤُوُدهُ حفظُهما و هو العلى العظيم
] را می خواند، و چون از نمازها فراغت مي يافت، به تلاوت سوره:
می پرداخت.
و آگاه باش براى خواندن آية الكرسى على التنزيل در روز جمعه فضيلت بسيار روايت شده است [علاّمه مجلسى گويد: آية الكرسى على التنزيل بنا بر روايت على بن ابراهيم و شيخ كلينى عبارت است از:
.
.
.
تا: هم فيها خالدون»
هشتم: غسل جمعه كند، و آن از جمله اعمال مستحبى است كه بر آن تأكيد بسيار شده و در روايت آمده كه حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله به امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: يا على! در هر جمعه غسل كن، گرچه به خاطر آن غذاى خود را براى بدست آوردن آب جهت غسل كردن بفروشى و گرسنه بمانى؛زيرا هيچ عمل مستحبّى برتر از غسل روز جمعه نيست و از امام صادق عليه السّلام روايت شده: هركه در روز جمعه غسل كند و اين دعا را بخواند:
أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَ اجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ.
و به احتياط نزديك تر آن است كه تا جائى كه ممكن است، غسل جمعه را ترك نكنند.
بايد دانست وقت غسل جمعه پس از طلوع فجر تا زمان ظهر است و هرچه نزديك تر به ظهر انجام شود، بهتر است.
نهم: سر را با گل خطمى بشويد؛زيرا كه اين كار از بيمارى پيسى و ديوانگى ايمنى مى بخشد.
دهم: ناخن و موى پشت لبش را بزدايد زيرا كه ثواب بسيار دارد و روزى را افزون مى سازد، و او را از گناه تا جمعه ديگر دور مى كند، و از بيمارى ديوانگی و جذام و پيسى ايمنى مى دهد، و بهتر است در وقت چيدن ناخن و زدودن موى پشت لب بخواند:
بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلَى سُنَّةِ مُحَمَّدٍ [رَسُولِ اللَّهِ ] وَ آلِ مُحَمَّدٍ
يازدهم: بوى خوش استعمال كند و جامه هاى پاكيزه خود را بپوشد.
دوازدهم: صدقه دهد، چه بر طبق يك روايت: ثواب صدقه دادن در شب و روز جمعه، هزار برابر اوقات ديگر است.
سيزدهم: براى خانواده خود خوردني هاى خوب و تازه از قبيل ميوه و گوشت تهيه كند تا به آمدن جمعه شاد شوند.
چهاردهم: پيش از خوردن صبحانه انار و پيش از ظهر هفت برگ كاسنى بخورد، از موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت شده: هركه در روز جمعه وقتى كه ناشتاست يك انار بخورد، تا چهل روز دل او را نورانى گرداند.
و اگر دو انار بخورد تا هشتاد روز و اگر سه انار، تا صدوبيست روز، وسوسه شيطان را از او دور گرداند و هركس وسوسه شيطان از او دور شود نافرمانى خدا نكند و هركه نافرمانى خدا نكند وارد بهشت شود.
شيخ طوسى در كتاب «مصباح» فرموده: در مورد خوردن انار در روزوشب جمعه فضيلت بسيار روايت شده: پانزدهم: خود را از كارهاى دنيا فارغ كند، و به آموختن دين بپردازد، نه آنكه روز جمعه را به گشت و گذار، و تفرّج در باغها و كشتزارهای مردم، و هم سخنى با اراذل و مردمان بی عار و مسخره گى و عيب گوئى از مردم، و خنده هاى قهقهه، و خواندن اشعار و غوطه ور شدن در كارهاى باطل و امثال اينها صرف كند، كه مفاسدش بيش از آن است كه بيان شود.
از امام صادق عليه السّلام نقل شده: بدا به حال مسلمانى كه در طول هفته روز جمعه را صرف يادگيرى مسائل دينى خود نكند، و براى اين عمل مهمّم، خود را از كارهاى ديگر فارغ نسازد.
از حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله روايت شده: هرگاه در روز جمعه ببينيد پيرمردى سرگذشت دوران جاهليت و كفر را برای مردم بيان مى كند، بر سرش سنگريزه بزنيد.
شانزدهم: هزار مرتبه صلوات فرستد، از اما باقر عليه السّلام روايت شده: هيچ عبادتی در روز جمعه نزد من محبوب تر از صلوات بر محمّد و آل مطهّر او – صلى اللّه عليهم اجمعين – نيست.
مؤلّف گويد: اگر براى هزار مرتبه صلوات فرصت نكرد، دست كم صد مرتبه را ترك نكند، تا در روز قيامت چهره اش نورانى گردد.
و روايت شده: هركس روز جمعه صد مرتبه صلوات فرستد و صد مرتبه
اَستَغفِرُاللهَ رَبَّی وَ اَتُوبُ اِلَیهِ
و نيز روايت شده: كه ثواب صلوات بر محمّد و آل محمّد، بين نماز ظهر و عصر برابر با ثواب هفتاد حج است.
هفدهم: حضرت رسول و ائمه طاهرين عليهم السّلام را زيارت نمايد و كيفيت آن در باب زيارات خواهد آمد.
هيجدهم: به زيارت گذشتگان به ويژه پدر و مادر يا يكى از ايشان برود، كه اين عمل ثواب بسيار دارد.
از امام باقر عليه السّلام روايت شده: مردگان را در روز جمعه زيارت كنيد، زيرا میدانند چه كسى به زيارت ايشان رفته است و از اين رو شاد میشوند.
نوزدهم: دعاى» ندبه «را كه از اعمال عيدهاى چهارگانه است بخواند.
اين دعا بعد از اين، در جاى خودش خواهد، آمد.
بيستم: آگاه باش براى روز جمعه جز نافله آن، كه بيست ركعت است، نمازهاى بسيارى ذكر شده است.
كيفيت نافله مذكور بنا بر مشهور آن است كه شش ركعت آن زمانى كه نور آفتاب افق را فرا گيرد بجا آورده شود، و شش ركعت ديگر وقتى كه خورشيد بالا بيايد، و شش ركعت ديگر نزديك ظهر، و دو ركعت پس از ظهر پيش از نماز ظهر، و يا آنكه شش ركعت اوّل را پس از نماز جمعه يا نماز ظهر بجا آورد، به صورتى كه در كتب فقها و (مصابيح) ذكر شده.
البته نمازهاى بسيار ديگرى نيز نقل شده، كه ذكر بعضى از آنها در اين مقام مناسبت دارد، هر چند بيشتر آنها اختصاصى به روز جمعه ندارد، ولى بجا آوردن آنها در روز جمعه بيشتر فضيلت دارد: از جمله آنها نماز كامله است كه شيخ طوسى، و سيّد ابن طاووس و شهيد و علاّمه حلّى و ديگران به سندهاى بسيار و معتبر از امام صادق عليه السّلام و ايشان از پدران بزرگوارشان عليهم السّلام از حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله روايت كرده اند كه آن حضرت فرمود: «هركس در روز جمعه پيش از ظهر چهار ركعت نماز بخواند، و در هر ركعت سوره «حمد» را ده مرتبه و هر يك از:
و
و
و
و «اية الكرسى» را ده مرتبه، و به روايت ديگر:
و آية
.
.
»
[آيه 18 سوره آل عمران] را نيز هر يك ده مرتبه بخواند، و آنگاه كه از چهار ركعت فارغ شود، صد مرتبه استغفار كند، و صد مرتبه بگويد:
سُبحانَ اللهِ وَالحَمدُلِلّهِ وَ لا اِلهَ اِلّا اللهُ اَکبَرُ وَ لا حَولَ وَلا قُوَّة الّا بِاللهِ العَلِیِّ العَظیمِ .
نماز ديگر: حارث همدانی از امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده: اگر بتوانى روز جمعه ده ركعت نماز بجاى آر، و ركوع و سجودش را تمام و كامل ادا كن، و پس از هر دو ركعت صد مرتبه بگو:
سبحانَ اللهِ وَ بِحَمدِهِ