قواعددرس نهم از كتاب اول راهنمايي
مثال: حافظٌ + ونَ = حافِظونَ ( حفظ كنندگان مرد ) حافظٌ + ينَ = حافظينَ ( حفظ كنندگان مرد )
اما نحوه به كار بردن اين دو كلمه در قسمت هاي مختلف جمله متفاوت است كه انشاءالله در سالهاي آينده نكات بيشتري در اين زمينه خواهيم آموخت . اما اكنون فقط اين نكته را بايد بدانيم كه هر گاه بخواهيم يك اسم جمع مذكر سالم را در ابتداي جمله استفاده كنيم معمولاً با « ونَ » به كار مي بريم . مثال : المعلّمونَ فِي الصّف ِ .
2- جمع مؤنّث سالم : براي تبديل يك اسم مفرد مؤنث (داراي « ة») به جمع مؤنث سالم ( براي تمام موجودات فرقي نمي كند ) ابتدا « ة » را از آخر اسم حذف مي كنيم . سپس به آخر آن « ات » اضافه مي كنيم .
مثال : مُعَلِّّمَةٌ ( ة ) حذف = مُعَلِّم + ات = مُعلِّماتٌ يعني = معلم هاي زن
اسم هاي اشاره جمع : اسم اشاره جمع نيز مانند اسم هاي اشاره مفرد و مثني كه در درس هاي گذشته آموختيم به دو دسـته « نزديك» و« دور» تقسيم مي شود.
اسم اشاره جمع مذكّر و مؤنّث نزديك : براي اشاره به اسم هاي جمع مذكر و مؤنثي كه در فاصله نزديكي از ما قرار دارند از اسم اشاره نزديك « هولاء» ( اين ها ، اينان ) استفاده مي كنيم.
يعني اسم اشاره « هولاء» هم براي اسم هايي به كار مي رود كه آخر آن ها « ون وينَ » باشد و هم براي كلماتي به كار مي رود كه آخر آن ها « ات » باشد و اين اسم ها بايد از جهت مكاني در فاصله نزديكي از ما قرار گرفته باشند.
مثال : هولاء مُعَلِّمونَ . هولاء طالباتٌ .
اسم اشاره جمع مذكر و مؤنـّث دور : براي اشاره به اسم هاي جمع مذكر و مؤنثي كه در فاصله دور از ما قـــرار دارند از اسم اشاره « اولئك» ( آن ها ، آنان ) استفاده مي كنيم .
يعني اسم اشاره « اُولئك » هم براي اسم هايي به كار مي رود كه آخر آنها « ونَ و ينَ » باشد و هم براي كلماتي به كار مي رود كه آخر آنها « ات » باشد و اين اسم ها بايد از جهت مكاني در فاصله ي دور از ما قرار گرفته باشند.
مثال : اُولئكَ مُعلِّمونَ . اُولئكَ طالباتٌ .
سوال : چرا به جمع هاي مذكر و مؤنثي كه با علامت هاي ( ونَ ، ينَ ، ات ) ساخته مي شود جمع ( سالم ) مي گوييم ؟
زيرا براي ساختن اين نوع جمع شكل مفرد كلمه تغييري نمي كند و پس از اضافه كردن علامت هاي جمع به آخر كلمه ، شكل مفرد آن كاملاً سالم باقي مي ماند ، در حالي كه نوع ديگري از جمع به نام « جمع مكسر» كه در درس آينده خواهيم آموخت پس از تبديل اسم به جمع ، شكل مفرد كلمه تغيير مي كند. يعني بعضي از حروف آن حذف و يا جابه جا مي شود.
مثال : جمع مذكر سالم : مؤمنٌ مؤمنونَ
جمع مؤنث سالم : مؤمنة مؤمِناتٌ در هر دو مثال كلمه « مؤمن » كاملاً سالم مانده است.