قواعد درس هفتم از كتاب اول دبيرستان
نكته ي 2 : اتصال دهنده ها ( اسماء موصول ) هم در آغاز جمله مي آيند و هم در وسط جمله ، به دو جمله ي زير دقت كنيد :
1- اَلإنْسانُ الَّذي يَجْتَهِدُ ، يَنْجَحُ . انساني كه تلاش مي كند، موفق مي شود.
2- الَّذي يَجْتَهِدُ فَـهُو يَـنْجَحٌ. كسي كه تلاش مي كند، موفق مي شود.
همان طور كه مي بيند علاوه بر تغيير در محل استفاده ، معناي كلمه ي ارتباطي ( اسم موصول ) هم تغيير پيدا كرده است.
اسم موصول ها دو نوع هستند : 1) موصول خاص 2) موصول عام ( مشترك )
1) تعريف موصول خاص : موصولي است كه براي مفرد ، مثني ، جمع ، مذكّر و مؤنث صيغه ي مخصوص دارد و مخصوص انسان ها به كار مي رود حالا به جدول زير نگاه كنيد :
مذكّر | مؤنث | معادل فارسي | |
مفرد | الَّذي | الَّتي | كه ، كسي كه ، چيزي كه |
جمع | الَّذينَ | اَلَّاتي | كساني كه ، كه |
ياد آوري : اسم هاي موصول صيغه ي « مثنّي » هم دارند كه آنها را بعداً مي خوانيم.
الَّلذان و الَّذين ( مثنی مذکر ) الَّلتان و الَّلتین ( مثنی مونث ) که هردو معربند
نكته ي 3 : موصول خاص در عربي براساس اسم يا كلمه ي ما قبل خود تغيير مي كند ، مانند:
1-ألْمؤمِنُ الَّذي يَعْمَلُ الصّالحاتِ يَنْجَحُ . ( مفرد مذكّر)
2-ألْمؤمِنةُ الَّتي تَعْمَلُ الصّالحاتِ تَنْجَحُ . ( مفرد مؤنث )
3-ألْمؤمنونَ الّذينَ يَعْمَلونَ الصّالحاتِ يَنْجَحُونَ . ( جمع مذكّر )
4-ألْمؤمناتُ الّاتي يَعْمَلْنَ الصّالحاتِ يَنْجَحْنَ . ( جمع مؤنث )
2 ) تعريف موصول عام ( مشترك ) : موصولي است كه براي مذكر و مؤنث و همين طور براي مفرد ، مثني و جمع وبراي موجودات مختلف يكسان به كار مي رود ، موصول هاي عام عبارتند از :
الف) مَنْ : كسي كه ، كسانيكه ب) ما : چيزي كه ، چيز هايي كه ، آن چه
نكته ي 4 : اسم هاي موصول عام ( مشترك ) هم در آغاز جمله مي آيند و هم در وسط جمله ، اسم موصول « مَنْ » غالباً براي عاقل ( انسان ) و اسم موصول « ما » غالباً براي غير عاقل (غير انسان) به كار مي رود.
● وَ مِن النّاس مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دونِ الله أنداداً . ( بقره / 165 ) ● ما عِنْدالله باقٍ . (نحل / 96)
نكته ي 5 : به كار بردهاي مختلف كلمات « مَنْ » و « ما » توجه كنيد.
ــ عَلَّمْ مَنْ لا يَعْلَمُ .( اسم موصول ) ــ اِعْمَلْ بِما تَعَلَّمْتَ . ( اسم موصول )
ــ مَنْ أنْتَ ؟ ( اسم استفهام )
ــ ما ذَهَبْتُ إلي المَدْرسِة. ( حرف نفي ) ــ ما هُوَ ؟ ( اسم استفهام )
مذكر الّـَـذي الَّـذينَ
۱- اسم موصول خاص ( كه ، كسي كه ، چيزي كه ) ( كساني كه ، كه )
مؤنث الَّــتـي اَلــَّاتي
( كه ، كسي كه ، چيزي كه ) ( كساني كه ، كه )
2- عام ( مشترك ) مَــنْ ( براي عاقل ) ما ( براي غير عاقل )
( كسي كه ، كساني كه ( چيزي كه ، چيز هايي كه ، آنچه)
