هنگام سفر به نقاط مختلف کشور ،افراد بسياري را ديدم که اشتياق سرشاري براي درک موضوعات دشواري مانند علم ،فلسفه ،مذهب ،اقتصاد و نظريه‌هاي سياسي داشتند . اما گاه شعله‌هاي اين اشتياق به خاموشي مي گراييد .افراد در مي يابند کتاب هايي که آنها مشتاقانه و به اميد فراگيري مي گشايند ،به چيزي فراي فهم آنها مبدل مي شود. به واقع ،هرکتابي قصد دارد مطلب را به خواننده عادي برساندو اين ممکن نيست ؛مگر آن که اگر شما به درستي به آن نزديک شويد ، راه درست نزديک شدن به آن چيست ؟پاسخ در يکي از قواعد مهم خواندن نهفته است .شما بايد کتاب را قبل از تسلط بر آن ، سطحي بخوانيد . ابتدا در پي چيزهايي باشيد که مي‌توانيد آن ها را بفهميد و خودتان را در مطالب دشوار گرفتار نکنيد.پاراگراف‌هاي پيشين،پانويس،مباحث ومراجعي را که از آنها گريزانيد درست بخوانيد. کتاب حاوي مطالبي است که شما بي درنگ آن را درک مي کنيد ..حتي اگر 50 درصد مطالب يا کمتر را درک کرديد،شما مي‌توانيد کتاب مورد مطالعه را تا حدودي بفهميد .يکي از روش‌هاي کتابخواني سطحي به خواندن اجمالي موسوم است .شما هرگز از طريق سطحي خواني نمي‌توانيد به آن چيزي که با خواندن و مطالعه فرا چنگتان مي‌آيد ،دست يازيد .در عين حال خواندن اجمالي روش کاربردي است در مواقعي که شما با انبوهي از کتاب سروکارداريد.با سطحي خواني و اغلب با دقت شگفت آوري،مي توانيد درکي کلي از محتواي کتاب به دست آوريد.براي سطحي خواني يا خواندن ،گام هاي زير روشي مناسب براي شروع و پرداختن به کتاب به صورت اجمالي است .
1- به عنوان صفحه و مقدمه نگاه کنيد و به ويژه به عناوين فرعي يا ديگر نشانه‌هايي توجه کنيد که به هدف و چشم انداز کتاب يا مقصود نويسنده اشاره دارند.
2- فهرست مطالب را براي کسب دريافتي کلي از ساختار کتاب ، بخوانيد از فهرست همچون نقشه جاده قبل از شروع سفر بهره بگيريد
3- فهرست اعلام يا موضوعي را بازبيني کنيد تا با دامنه موضوعات تحت پوشش يا منابع مورد استفاده ازمؤلفان آشنا شويد . هرگاه فهرست اصطلاحات در پايان هر فصل ،مهم و حساس به نظر رسيد،براي درک بهتر ،آن ها را در متن جستجو کنيد ،بدين ترتيب شما کليد نزديک شدن به مؤلف را پيدا مي‌کنيد
حالا شما براي خواندن کتاب يا سطحي خواني ،هرکدام راکه انتخاب کنيد، آماده هستيد ،اگر به سطحي خواني رأي مي دهيد به فصلهايي نگاه کنيد که حاوي بندهاي اصلي يا به عبارات خلاصه شده در شروع يا پايان صفحه يا فصل هستند ،سپس صفحاتي را ورق بزنيد،يک يا دو پاراگراف وگاهي هم چند صفحه متوالي را بخوانيد بدين نحو کتاب را ورق زده ،همواره در جستجوي ضربان اصلي مطلب باشيد.
هشدار: اگر شما از اين روش براي شروع به سطحي خواني کتاب استفاده کنيد چه بسا در پايان پي ببريد که به هيچ وجه در حال سطحي خواندن نيستيد ،بلکه آن را مي خوانيد ،آن را مي فهميد و از آن لذت مي بريد. وقتي کتاب را بر زمين مي گذاريد،در خواهيد يافت که بعد از اين هيچ موضوعي برايتان دشوار نخواهد بود.
مترجم : بهاره قيدر
کارشناس مرکز مشاوره دانشگاه تهران
وزارت علوم و تحقيقات و فن آوري