کروموزوم ها و میتوز

برای خرید محصول فوق ، روی دکمه خرید زیر کلیک کنید .

نكته 1:

چرخه سلولی ، مراحل زندگی یك سلول یوكاریوت می‌باشد كه به ترتیب شامل مراحل G2 ، S ،G1 ، میتوز و سیتوكینز است و به 3 مرحله‌ی ابتدایی آن كه حدود 90 درصد زندگی سلول در آن سپری می‌شود مجموعاً اینتر فاز گفته می‌شود و همچنین 2 مرحله‌ی پایانی آن ، تقسیم سلولی نامیده می‌شود. به طور خلاصه مطابق شكل ، چرخه سلولی شامل مراحل اینترفاز و تقسیم سلولی است و از پایان یك تقسیم شروع می‌شود و تا پایان تقسیم بعدی ادامه می‌یابد.

نكته 2: اتفاقاتی كه در هر یك از مراحل چرخه‌ی سلولی رخ می‌دهد:

1)G1 یا نخستین مرحله‌ی رشد: سریع سلول و بزرگ شدن آن – وقایع معمول سلول (مثل پروتئین سازی ، RNA سازی ! و …) آمادگی برای ورود به مرحله‌ی S.

2) S یا مرحله‌ی سنتز : همانند DNA هسته – دو كروماتیدی شدن كروموزوم ها – آمادگی برای ورود به مرحله‌ی G2.

3) G2 یا دومین مرحله‌ی رشد: همانند سازی اندامك ها(مثل سانتریول ها )- همانند سازی DNA میتوكندری و كلروپلاست(این دو اندامك نیز دارای DNA هستند) – آمادگی برای تقسیم سلولی.

4) میتوز، تقسیم شدن هسته به دو هسته‌ی جدید كه هسته‌های جدید دارای همان تعداد و نوع كروموزوم های هسته‌ی اولیه هستند.

5) سیتوكینز: تقسیم سیتوپلاسم سلول.

نكته 3:

ماده وراثتی در مراحل مختلف چرخه سلولی:

اینترفاز: اگر ماده وراثتی هسته سلول را در مراحل اینترفاز با میكروسكوب نوری بررسی كنیم ماده وراثتی را به صورت رشته‌های باریك و در هم تنیده و به صورت یك توده بنام كروماتین مشاهده می كنیم كه اگر این بررسی را با میكروسكوب الكترونی انجام دهیم بر روی این رشته‌ها ساختارهایی مهره مانند می‌بینیم كه هر مهره نو كلئوزوم نامیده می‌شود و شامل بخشی از مولكول DNA و 8 مولكول پروتئینی به نام هیستون است كه DNA حدود 2 دور به دور آنها پیچیده است.

تقسیم سلولی: در اواخر G2 و اوایل تقسیم ، رشته‌های دراز و درهم تنیده كروماتین به تدریج فشرده می‌شوند و رشته‌های قطور و كوتاهی به نام كروموزوم را تشكیل می‌دهند كروموزوم ها در مراحل مختلف تقسیم به دو شكل تك كروماتیدی یا دو كروماتیدی دیده می‌شوند كه دارای ویژگی‌های زیر هستند:

كروموزوم تك كروماتیدی یا غیر مضاعف: دارای 1 سانترومر، 1 مولكول DNA و 2 نوار پلی نوكلئوتیدی.

كروموزوم دو كروماتیدی یا مضاعف: دارای 1 سانترومر، 2 مولكول DNA و 4 نوار پلی نوكلئوتیدی.

نكته 4:

نقاط وارسی:

در چرخه سلولی، زمان‌های حساسی وجود دارد كه آن‌ها را نقاط وارسی می‌نامیم.در این زمانها عبور سلول از یك مرحله به مرحله دیگر توسط پروتئین‌هایی كنترل می‌شود. این زمانها (نقاط وارسی) مطابق شكل عبارتند از : 1) انتهای G1 ،2) انتهای G2 ، 3) انتهای میتوز.

ضمناً اختلال در عملكرد این پروتئین‌ها بر اثر عواملی مثل مصرف مواد مخدر و دخانیات،قرار گرفتن در معرض پرتو فرابنفش ، مصرف غذاها و هوای آلوده به آلاینده‌های شیمیایی مثل سرب، رژیم غذایی و تنش های روانی، می تواند سبب ابتلا به سرطان شود.

نكته 5:

چند تعریف مهم :

1) هاپلوئید: سلولی است كه كروموزوم های آن به هم شبیه نیستند.

2) دیپلوئید: سلولی است كه كروموزوم های آن دو به دو به هم شبیه هستند.

3) تریپلوئید: سلولی است كه كروموزوم های آن سه به سه به هم شبیه هستند.

4)همتا یا همولوگ: در سلول های 2n یا دیپلوئید به ازای هر كروموزوم ، یك كروموزوم هم شكل و هم اندازه وجود دارد كه همتا یا همولوگ نامیده می‌شود.

5) ژن: بخشی از DNA است كه تحت رهبری ان پروتئین و RNA ساخته می‌شود و یا بخشی از DNA كه در كنترل یك صفت نقش دارد.

6) آلل: بر روی قطعات مشابه از كروموزوم های همولوگ ژن‌هایی وجود دارد كه با هم در كنترل یك صفت نقش دارند، به‌این ژن نسبت به هم آلل می‌گویند . اگر دو آلل كنترل كننده‌ی یك صفت مشابه باشند(مثل aa یا AA) به فرد،در مورد آن صفت خالص یا هموزیگوت (یا هموزیكوس) و اگر دو آلل كنترل كننده‌ی یك صفت متفاوت باشند(مثل Aa ) به فرد، در مورد آن صفت نا خالص یا هتروزیگوت (یا هتروزیگوس) گفته می‌شود.

7) مجموعه كروموزوم: به n كروموزوم كه با هم همولوگ نیستند، یك مجموعه كروموزوم گفته می‌شود. مثلاً یك سلول دیپلوئید 2 مجموعه كروموزوم و یك سلول تریپلوئید 3 مجموعه كروموزوم دارد.

نكته 6:

تقسیم میتوز، مراحل میتوز و اتفاقات رخ داده در هر یك عبارت است از :

1) پروفاز: 1) كوتاه و ضخیم شدن كروموزوم ها 2) قابل رویت شدن كروموزوم ها 3) نا پدید شدن پوشش هسته 4) دور شدن سانتریولها از یكدیگر و تشكیل دوك.

2) متافاز: 1) حركت كروموزوم ها به سمت وسط سلول و قرارگیری در سطح استوای سلول، اتصال به دوك و تشكیل صفحه‌ی كروموزومی 2) حداكثر فشردگی كروموزوم ها.

3) آنافاز: جدا شدن كروماتیدی خواهری و به قطبین رفتن كروموزوم های خواهری.

4) تلوفاز: 1) تشكیل پوشش هسته 2) دراز و باریك شدن كروموزوم ها (حداقل فشردگی كروموزوم ها)3) از بین رفتن دوك.

* مراحل اینترفاز و تقسیم میتوز در یك سلول 2n=4:

نكته 7:

در تقسیم هسته ، به ترتیب شروع فشردگی و قابل رویت شدن كروموزوم ها مربوط به مرحله‌ی پروفاز،حداكثر فشردگی آنها مربوط به مرحله متافاز و حداقل فشردگی یا نازك و طویل شدن كروموزوم ها مربوط به مرحله‌ی تلوفاز است.

برای خرید محصول فوق ، روی دکمه خرید زیر کلیک کنید .