قواعددرس هشتم از كتاب اول راهنمايي :
مثني يا تـثنيه
تعريف اسم مثني : براي اين كه اسمي بر دو شخص يا دو چيز دلالت كند ، به آخر آن « الف و نون» ( انِ ) يا « يا و نون» ( ينِ ) اضافه مي كنيم . كه به اين نوع اسم ها «مثني» يا « تثنيه» گفته مي شود . مثال : فأس+« ان ِ» يا « ين ِ» = فأسان ِ يا فأسَيْنِ ( دوتبر )
شَجَرَةٌ +« ان ِ» يا « ين ِ» = شَجَرَتانِ يا شَجَرَتين ِ.(دو درخت)
مثني مذكر : اگر دو علامت (ان ِ، ين ِ) به آخر يك اسم مذكّر اضافه شود آن اسم را مثنّي مذكر مي ناميم. مثال: رَجُلان ِ، رَجُلين ِ.
مثني مؤنث : اگر دو علامت (ان ِ، ين ِ) ) به آخر يك اسم مؤنث اضافه شود آن اسم را مثنّي مونث مي ناميم . مثال: طِفلَتان ِ، طفلتين ِ.
اسم هاي اشاره مثنّي :
براي اشاره به اسم هاي مثني مذكري كه در فاصله نزديكي از ما قرار دارند از دو اسم اشاره « هذانِ و هذَيْن ِ» استفاده مي كنيم.
مثال: هذان ِ جُنديّانِ ( اين دو سرباز ) هستند هذانِ رَجُلانِ ( اين دو مرد هستند ) .
براي اشاره به اسم هاي مثني مؤنثي كه در فاصله نزديكي از ما قرار دارند از دواسم اشاره « هاتان ِ، هاتَيْن ِ» استفاده مي كنيم.
مثال : هَاتانِ طِفْلَتانِ ( اين دو بچه است ). هاتانِ اِمرَاَتانِ ( اين دو زن هستند ) .
نكته : دو علامت « ان ِ، ين ِ» از نظر معني هيچ تفاوتي با يكديگر ندارد يعني همه كلماتي كه به آخر آنها يكي از اين دو علامت اضافه شود ، معني دوتايي مي دهند.
اما نحوه به كار بردن اين دو كلمه در قسمت هاي مختلف جمله متفاوت است كه انشاءالله در سالهاي آينده نكات بيشتري در اين زمينه خواهيم آموخت اما اكنون فقط اين نكته را بايد بدانيم كه هر گاه بخواهيم اسم مثني را در ابتداي جمله استفاده كنيم معمولاً با « ان ِ» به كار مي بريم. مثال : اَلمؤمِنان ِفي الْمسجد ِ .