قواعد درس هفتم از كتاب دوم دبيرستان ( انساني ) :
مضارع مجزوم
فعل مضارع درصورتي مجزوم مي شود كه يكي ازادوات جزم دهنده ( ــْـ ) برسرآن درآيد.
مانند : لَمْ يَضْحَكْ = نخنديد لا تَكْتُبوا = ننويسيد
علامتهاي اعراب مضارع
اصلي : سكون « ــْـ » مانند : لَمْ يَذهَبْ : فعل مضارع مجزوم به سكون
مضارع مجزوم
فرعي : حذف نون مانند : لَمْ يَذْهَبا: فعل مضارع مجزوم به حذف نون
ادوات جازمه دودسته هستند : 1- يك جزمي 2- دوجزمي
ادوات يك جزمي حروفي هستندكه يك فعل مضارع را جزم مي دهند و عبارتنداز : « لَمْ ، لَـمّا ، لاي نَهي ، لام امر( امر بِاللّام ) » مانند : لَمْ يَأكُلْ ( نخورد) ، لَـمّايَأكُلْ ( هنوز نخورده است ) ، لاتَأكُلْ ( نخور ) ، لِـتَأكُلْ ( بايد بخوري )
به ادوا تـي كه دو فعل مضارع را جزم مي دهند ادوات شرط گويند و عبارتند از : إنْ ( اگر ) مَنْ (هركه ، هر كس ) ، ما ( هرچه ، هر چيز ) ، اَيْنَما ( هرجا )
مانند : اِنْ تـَـنْـصُــــــروا اَلـلّهَ يَـنْـصُــــــرْ كُمْ
ادات شرط فعل شرط مجزوم به حذف نون جواب شرط ومجزوم به سكون
نكته ي مهم1 : جملات شرطي ازسه ركن تشكيل مي شوند : ادوات شرط ، فعل شرط ، جواب شرط . مانند : إنْ تَـدْرُسْ تَـنٌجَحْ ( اگردرس بخواني قبول مي شوي )
نكته ي مهم2 : اگرفعل شرط وجواب آن از افعال ماضي باشد ، بخاطرمبني بودن فعل ماضي محلاًمجزوم مي شود ولي ازنظرمعنا بصورت مضارع معني مي شود . مانند :
إنْ دَرَسْتَ نَجَحْتَ ( اگردرس بخواني قبول مي شوي ) ، دَرَسْتَ و نَجَحْتَ محلاًمجزوم هستند و دَرَسْتَ فعل ماضي است و در اصل فعل شرط مي با شد ومحلاً مجزوم و نَجَحْتَ فعل ماضي است و در اصل جواب شرط مي با شد ومحلاً مجزوم است .
اگر فعل مضارع درجواب فعل طلب ( امر ، نهي و … ) واقع شود مجزوم مي گردد.
مانند : اُدْرُسْ تَــنْـجَـحْ ( در بخوان تا پيروز شوي )