قواعد درس يازدهم از كتاب دوم دبيرستان ( انساني ) :
افعال ناقصه
افعال ناقصه بر سر جمله اسميه در مي آيند و مبتدا به عنوان اسم آن مرفوع ( ــُـــٌـ ) مي ماند و خبر به عنوان خبرفعل ناقصه ، منصوب ( ــَــًـ ) مي شود .
مانند : اَلرّبيعُ جَميلٌ كــــانَ الرَّبــيعُ جَميلاً
از افعال ناقصه اسم كان و مرفوع خبر كان و منصوب
مهم ترين فعل هاي ناقص عبارتند از : كانَ ( بود ) ، صارَ ( شد ) ، لَيْسَ (نيست) ، أصْبَحَ ( شد،گردید ) ، مادامَ ( تاوقتي كه… ) ، مازالَ ( همواره ، هميشه … ) ، ظَلَّ ( ماند ، شد )
انواع اسم افعال ناقصه
1- اسم ظاهر مانند : ليــسَ الْمؤمـنُ مـعتدياً .
2- ضمير بارز مانند : كُنْـتَ نَشيطاً في الدَّرسِ .
3- ضمير مستتر مانند : كُنْ ( أنتَ ) صادقاً في عَمَلِكَ .
انواع خبر افعال ناقصه
1- مفرد مانند : كانَ الْفَلّاحُ ســاعياً .
2- جمله مانند : كانَ الفلاحُ يَزْرَعُ الأرضَ .
3- جار و مجرور مانند : كانَ الفلاحُ فِـي المزرعةِ .
۴- شبه جمله مانند : كانَ الفلاحُ امام المزرعةِ .
نكته ي مهم : هرگاه مبتدا ضمير منفصل باشد و به عنوان اسم افعال ناقصه درآيد بايد به ضمير متصل تبديل شود .
مانند : هُم ناجحونَ أصْبَحُوا ناجحينَ .
أنتنّ ناجحاتٌ أصبِحْتُنَّ ناجحاتٍ .
اعراب افعال ناقص
کلمه | اعراب رفع | اعراب نصب | اعراب جر |
مفرد | اسم ( ـُـــٌـ ) | خبر ( ـَـــًـ ) | —– |
مثني | اسم ( انِ ) | ـيْنِ | —– |
جمع مذكر سالم | اسم ( ونَ ) | ـينَ | —– |
جمع مونث سالم | ( اتُ ، اتٌ ) | ( اتِ ) | —– |
